مصطفی قانعی

مقدمه : خستگي يكي از علائم تضعيف كننده در بيماران مبتلا به اختلالات مزمن تنفسي است و به صورت گسترده اي بسياري از جنبه هاي زندگي فرد را تحت تاثير قرار مي دهد. وجود اختلالات مزمن تنفسي در جانبازان شيميايي زمينه ساز طراحي اين مطالعه با هدف اندازه گيري خستگي در جانبازان شيميايي مبتلا به اختلالات تنفسي ارتباط سنجي آن با تغييرات پارامترهاي اسپيرومتري بود. روش كار: در اين مطالعه توصيفي - مقطعي، تعداد 140 جانباز شيميايي مراجعه كننده به درمانگاه متد بيمارستان بقيه الله عج و يك مطب فوق تخصصي بيماري هاي ريه بصورت مبتني بر هدف انتخاب شدند. پس از اندازه گيري و ثبت پارامتر هاي اسپيرومتري با استفاده از نسخه ترجمه شده پرسشنامه چند بعدي خستگي (Multidimensional Fatigue Inventory-20=MFI-20) ميزان خستگي اندازه گيري شد. بر اساس پارامتر هاي اسپيرومتري طبقه بندي جانبازان از نظر شدت بيماري تنفسي انجام و ميزان خستگي در حيطه هاي مختلف با توجه به طبقات شدت بيماري مورد تجيه وتحليل فرار گرفت.تجزيه و تحليل داده هاي توسط نرم افزار SPSS 18 و با استفاده از آزمون تي مستقل و آناليزواريانس يك طرفه انجام شد. يافته ها: ميانگين شاخص هاي اسپيرومتري FEV1 برابر با 22 ± 56 و FEV1/FVC برابر با 10 ± 60 بود. نمره كل خستگي در جانبازان شيميايي 4/15 ± 6/81 بود. بعد خستگي جسمي بيشترين ميزان 8/2 ± 3/17 و بعد كاهش انگيزه كمترين ميزان 5/4 ± 1/14 را به خود اختصاص دادند. بر اساس ازمون همبستگي پيرسون مابن ميزان شاخص هاي اسپيرومتري و نمره هر يك از ابعاد پرسشنامه خستگي يك ارتباط معكوس و معني دار (01/0 > P) وجود داشت. نتيجه گيري: جانبازان شيميايي پديده خستگي را بيش از حد متوسط در زندگي روزمره خود تجربه مي كنند و ارتباط مستقيم با شدت تغييرات پارامتر هاي اسپيرومتري ايشان دارد. در طراحي اقدامات مراقبتي درماني و برنامه هاي حمايت اجتماعي ضروري است به پديده خستگي در جانبازان توجه خاص نمود.

  اهداف: گاز خردل يا سولفور موستارد كه در جنگ ايران و عراق استفاده شد، حدود يك ميليون بيمار شيميايي در ايران برجای گذاشته است. در مطالعات قبلی، كاهش تراكم معدني استخوان در ناحيه ستون فقرات و گردن ران در بيماران با سابقه تماس با گاز خردل در مقايسه با گروه شاهد مشاهده شد. هدف اين مطالعه، مقايسه مصدومان شيميايي و بيماران آسماتيك استفاده­كننده از استروئيد براي درمان عوارض شيميايي بود.

  مواد و روش­ها: در اين مطالعه مقطعی و تحليلي، 76 مصدوم شيميايي دارای سابقه تماس با گاز خردل مراجعه­كننده به يكی از بيمارستان­های شهر تهران و 55 بيمار آسماتيك بدون مصدوميت شيميايي در دوره زمانی 87-1385 به روش نمونه­گيری تصادفي انتخاب شدند. تراكم­سنجي استخوان با استفاده از روش DEXA در ناحيه ستون فقرات و گردن ران انجام شد. داده­ها با استفاده از نرم­افزار SPSS 18 و آزمون­هاي آماري مجذور كاي، T دانشجويی، دقيق فيشر و من- ويتنی U مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

  يافته­ها: اختلاف آماري معني ­ داری بين تراكم معدني استخوان ناحيه ستون فقرات و گردن ران بين مصدومان شيميايي و بيماران آسماتيك مشاهده نشد ( 05/0نتيجه­گيري: تفاوتی در تراكم معدني استخوان گردن ران و ستون فقرات بين مصدومان شيميايي و بيماران آسماتيك وجود ندارد

  اهداف: عوارض تاخيري مسموميت با گاز خردل چند ماه تا چند سال بعد از مواجهه ايجاد مي­شود. يكي از مفاهيم بسيار مهم در بيماری­های مزمن، كيفيت زندگي بيماران است. هدف اين مطالعه، تبيين مفهوم و عناصر سازنده كيفيت زندگي در مصدومان شيميايي با گاز خردل بود.

  روش­ها: در مطالعه­ای توصيفي با رويكرد كيفي، 20 مصدوم شيميايي مرد و زن (نظامي و غيرنظامي) كه در فاز مزمن بيماري بودند با روش نمونهگيري مبتني بر هدف انتخاب شدند. مطالعه با مصاحبه­هاي انفرادي نيمه­ساختاردار و بحث در گروه متمركز انجام شد. داده­ها با روش تحليل محتوي آناليز و مفاهيم كليدي استخراج شد.

  يافته­ها: مشاركت­كنندگان تندرستي را مشتمل بر سلامت جسماني، عقلاني و توانايي در انجام وظايف و انتظارات معمول از هر نفر و بخش ديگر مفهوم تندرستي را داشتن رفاه و آسايش عمومي دانستند. مزمن­شدن بيماري در مصدومان شيميايي و اثرات ديررس بيماري باعث تغيير در تمامي ابعاد سلامتي آنها شده بود؛ به­طوري­كه دچار مشكلات جدي جسمي به­خصوص در اندام تنفسي، پوست، چشم و غيره شده بودند.

  نتيجه­گيري: كيفيت زندگي مفهومی نسبي و متاثر از ماهيت بيماري (سلامت جسماني، رواني، عاطفي و اجتماعي)، مفهوم تندرستي ( صحت، كارآمدي فردي، رفاه و آسايش ) و عوامل سازگاري است.